Welke Competenties zijn van Belang in het Samenwerken met Ouders?
Auteurs: Mirjam Stroetinga en Basten Berg
Gepubliceerd: 6 april 2026
Heb je een foutje gevonden? Mail: bastenberg@eenmeesterinleren.nl
Inhoudsopgave
- Inleiding: 5 Basishoudingen
- Competentie 1: Gelijkwaardigheid
- Competentie 2: Empathie
- Competentie 3: Reflectie
- Competentie 4: Moed
- Competentie 5: Volhouden
- Wat deze Competenties Praktisch Betekenen
Welkom op eenmeesterinleren.nl. Nu je weet wat samenwerken is en waarom het belangrijk is, gaat het om de vraag: hoe doe je het eigenlijk? Welke competenties heb je echt nodig?
In deze video en het artikel gaat Mirjam in op 5 basishoudingen die professionals nodig hebben. Dit zijn geen technische trucjes — het zijn echte vaardigheden en houdingen die je kunt trainen.
Video vrij te gebruiken! Link even naar https://eenmeesterinleren.nl/competenties-samenwerken-ouders/
1. Inleiding: 5 Basishoudingen
Samenwerken met ouders is contact van mens tot mens. Warm, empathisch contact waarin je opvattingen en omstandigheden van de ouder kunt verkennen.
Dit lukt niet vanzelf. Het vraagt bepaalde competenties — bepaalde houdingen en vaardigheden.
De volgende vijf competenties zijn essentieel:
2. Competentie 1: Gelijkwaardigheid
De houding: Jij, ouder, doet ertoe. Ik waardeer je en heb je nodig.
Gelijkwaardigheid betekent niet dat je gelijk bent — je hebt verschillende rollen. Maar je bent wel even waardevol.
Waarom is dit belangrijk? Jij loopt maar een poosje mee met het kind en gezin. De ouder is er een heel leven. De ouder kent het kind het langst en het breedst. Daarom ben je op de ouder aangewezen om het kind echt te begrijpen.
Praktijkvoorbeeld: Een moeder brengt haar dochter naar het kinderdagverblijf. De pedagogisch medewerker zegt: “Je dochter is wreed, ze duwt andere kinderen om en lacht er hard om.”
De moeder weet meteen: dit komt van vader! Ze spelen thuis een spelletje waarbij dit normale gedrag is. Plotseling begrijpt de medewerker het kind veel beter.
KEY TAKEAWAY: Gelijkwaardigheid betekent ook dat je beseft: de ouder heeft hulp nodig. Niet kritiek. De ouder heeft ervaringen nodig dat hij/zij een goede ouder is. Dit is “brandstof” voor het ouderschap.
Dus zeg: “Wat fijn dat je kind ervan geniet dat je zulke gevarieerde dingen in het lunchboxje doet.” Of: “Je zoon vertelde in de kring dat jullie hebben gevist. Hij was er helemaal vol van!”
Kinderarts Rachel Bushing zegt het treffend: “Als wij onze denkbeeldige arm om de ouder kunnen leggen, kan de ouder dat weer beter bij zijn kind.”
3. Competentie 2: Empathie
De houding: Ik zie je, ik hoor je en wil je recht doen.
Dit gaat om warme, medemenselijke aandacht voor ouders. Niet afstandelijk. Niet formeel. Echt.
Twee studenten zeiden tegen Mirjam: “Mogen we ook gewoon lief zijn voor ouders?” In hun stages hadden ze geleerd dat ouders “lastig” zijn en op afstand houden. Wat jammer — juist die vriendelijke houding doet zoveel goed!
Hoe ziet dit eruit in de praktijk?
- Je belt meteen thuis als er iets is gebeurd, zodat de ouder weet hoe het kind thuis komt
- Je belt ook even: “Ik heb vandaag zo gelachen met je kind, ik móet het je even vertellen!”
- Je begroet ouders warm
- Je toont echte interesse
Je denkt misschien: “Geen tijd voor 30 ouders!” Maar hier is het geheim: doe je dit wel, dan bouw je met deze kleine momenten van oprechte aandacht een sterke band op. Dan heb je een prachtige basis als er iets ingewikkelds gebeurt.
Gaan uit van goede intentie: Stel, je ziet een ouder het kind ruw vastpakken. Je kunt gaan roddelen en je zorgen maken. Of je kunt naar de ouder toe gaan en zeggen: “Ik zag net dat het hectisch was. Gaat het goed met je? Kan ik iets voor je betekenen?”
4. Competentie 3: Reflectie
De houding: Ik heb mijn waarden in beeld en ben bereid ze te onderzoeken.
Dit is misschien het lastigste. Het gaat over jezelf kennen.
Praktijkvoorbeeld uit onderzoek: Een leraar zit in een zorgoverleg. Een moeder van een leerling met ingewikkeld gedrag begint te huilen. Ze zegt: “Je moet je voorstellen hoe het is om een kind te hebben dat dood wil. En elke dag bang te zijn om te horen wat mijn kind nu weer fout heeft gedaan.”
De leraar realiseert zich: ik heb alleen op het gedrag van het kind gefocust. Ik heb geen aandacht gehad voor deze moeder. Wat heeft deze moeder van ons nodig?
De leraar wordt zich bewust van haar eigen manier van kijken en is bereid die bij te stellen. Dat is reflectie.
KEY TAKEAWAY: Reflectie betekent dat je jezelf durft te onderzoeken. Waarom reageer ik zo op deze ouder? Waar komt mijn kijk vandaan? Kan ik anders naar dit gezin kijken?
5. Competentie 4: Moed
De houding: Ik durf buiten de lijntjes te kleuren. En ik durf dit ook als collega’s er anders over denken.
Authentiek zijn in het contact met ouders vraagt moed. Moed om jezelf echt te zijn. Want als jij echt bent, kunnen ouders echt zijn bij jou.
Voorbeelden van moed:
- Moed om toe te geven dat je iets niet weet
- Moed om naar je gevoel te luisteren
- Moed om ergens anders naar te kijken
- Moed om de wijsheid van je hart te volgen
- Moed om dit te doen ook als anderen er anders over denken
Onderzoeksbevinding: Mirjam vroeg leraren een voorbeeld te beschrijven waarin samenwerken met ouders lukte. In 10 van de 34 brieven lukte het NIET. Ze zocht naar het verschil.
Wat ontdekte ze? In de brieven waarbij het mislukte, trok de leraar zich steeds terug op schoolregels: “Zo doen we het hier nu eenmaal.” In de brieven waarbij het lukte, durfde de leraar de regels los te laten als de relatie dat nodig had.
Voorbeeld van mislukking: Een leerling komt te laat. De leraar geeft een rode kaart mee naar huis. De ouders zijn boos — zij zijn heel betrokken. Later blijkt: het kind was te laat omdat ze die nacht met hun ander kindje in het ziekenhuis waren.
De leraar schrijft: “En het is nooit meer goed gekomen.”
KEY TAKEAWAY: Contact beter wordt niet van meer regels. Juist in ingewikkelde situaties is moed nodig — moed om naar het onderliggende verhaal te vragen. Moed om de regels even los te laten.
6. Competentie 5: Volhouden
De houding: Ik zorg goed voor jezelf zodat ik voor anderen kan zorgen.
Rachel Bushing zegt: “Loving the unlovable is moeilijk. Het is uitputtend, emotioneel werk.”
Daarom moet je voor jezelf zorgen.
Concreet:
- Je mag zeggen: “Het lukt me nu even niet goed te luisteren. Kunnen we een ander moment afspreken?”
- Je mag je verhaal kwijt waar je het nodig hebt
- Zorg voor jezelf — zoek iemand om mee te praten
- Geloof in jezelf: jij kúnt dit. Jij bent goed genoeg.
Belangrijk inzicht: De kwaliteiten die je hebt met leerlingen — het vinden van het mooie in elk kind, reflectie, geduld — die mag je ook gebruiken in contact met ouders.
Een studente zei: “Er zijn eigenlijk geen lastige ouders, alleen lastige onderwerpen. Lastige ouders hebben het lastig. Zij handelen uit pijn of zorg.”
7. Wat deze Competenties Praktisch Betekenen
Gelijkwaardigheid: Je vraagt de ouder wat hij/zij nodig heeft. Je begroet de ouder warm. Je geeft waardering.
Empathie: Je belt even op. Je deelt wat je zag. Je gaat uit van goede intentie.
Reflectie: Je stelt jezelf vragen. Je bent bereid anders naar dingen te kijken. Je onderzoekt je eigen kijk.
Moed: Je durft de regels los te laten als de relatie dat vraagt. Je durft echt te zijn. Je durft verschil toe te staan.
Volhouden: Je zorgt voor jezelf. Je gelooft in jezelf. Je beseft dat lastige ouders lastig hebben.
Samenvattend: De 5 Competenties
- Gelijkwaardigheid — je hebt de ouder nodig
- Empathie — je ziet en hoort de ouder
- Reflectie — je kent jezelf
- Moed — je durft echt te zijn en regels los te laten
- Volhouden — je zorgt goed voor jezelf
Deze vijf competenties vormen de basis voor warm, effectief samenwerken met ouders.
Je hebt ze waarschijnlijk al in jezelf. Want je bent leraar — je kunt al reflecteren, je hebt geduld, je kent jezelf beter of slechter. Nu gaat het erom dat je deze vaardigheden ook bewust gebruikt in het contact met ouders.
Wil je meer weten over het samenwerken met ouders? Bekijk de volledige reeks video’s:
- Artikel 1: Samenwerken met Ouders — De Spelers en Context
- Artikel 2: Wie is de Ouder? 5 Kenmerken
- Artikel 3: Wie is de Professional? 5 Kenmerken
- Artikel 4: Wat is Samenwerken met Ouders? 5 Redenen
- Artikel 5: Welke Competenties zijn van Belang? (dit artikel)
Op zoek naar meer kennis en een groep gelijkgestemde collega’s?
“Al je vragen over onderwijs snel beantwoord door collega’s en experts”
Heb je aanvullingen? Mail: bastenberg@eenmeesterinleren.nl