Wat is Samenwerken met Ouders? En Waarom is het zo Belangrijk?
Auteurs: Mirjam Stroetinga en Basten Berg
Gepubliceerd: 6 april 2026
Heb je een foutje gevonden of mis je informatie? Stuur dan een mail naar bastenberg@eenmeesterinleren.nl en help zo mee om het onderwijs te verbeteren.
Inhoudsopgave
- Inleiding
- Praktische uitwisseling alleen is niet voldoende
- Wat is samenwerken?
- Vijf redenen waarom samenwerken belangrijk is
- Hoe nu verder?
Deze video is gewoon vrij te gebruiken! Link wel even naar https://eenmeesterinleren.nl/wat-is-samenwerken/
1. Inleiding
Leuk dat je dit artikel leest over samenwerken met ouders. In dit artikel staat de vraag centraal: wat is samenwerken met ouders eigenlijk en waarom is het zo belangrijk?
In de eerdere artikelen gingen we in op wie de ouder is en wie jij als professional bent en hoe dit de samenwerking beïnvloedt. In dit en het volgende artikel gaan we dieper in op de relatie van jou als professional met de ouder.
2. Praktische uitwisseling alleen is niet voldoende
Kinderen gaan heen en weer tussen thuis en school. Dan is er sowieso contact nodig. Over praktische zaken. School moet ouders bijvoorbeeld informeren over hoe laat de schooldag begint, wanneer het vakantie is en wat er mee moet naar de gymles. En het is andersom ook wel handig als er informatie van thuis naar school gaat. Bijvoorbeeld dat het kind een allergie heeft en sommige traktaties dus beter niet kan eten, of dat het kind naar de tandarts moet en later op school komt. Dat zijn de praktische zaken, die handig zijn om uit te wisselen.
Maar praktische uitwisseling alleen is niet voldoende. Daar zijn tenminste vijf redenen voor, maar ik neem je eerst mee naar een voorbeeld uit de praktijk.
Voor mijn promotieonderzoek interviewde ik schoolleiders over samenwerken met ouders op hun school. Een van de schoolleiders vertelde dat een kind op school gekomen was met niets dan een zak ongesmeerde witte bolletjes voor de lunch. Dan kun je natuurlijk denken: ‘Jeetje, dat zou ik zelf nooit aan mijn kind meegeven.’ Of: ‘Het gezonde-schoolbeleid kan deze ouder ook niks schelen!’
“Maar pas op!”, zei de schoolleider, “want er kan ook iets heel anders aan de hand zijn. Misschien is er sprake van financiële problemen, waardoor er niets anders in huis is. Misschien worstelt de ouder met eetproblemen van het kind en weet hij echt niet meer wat hij het kind nog mee kan geven. Of misschien is er sprake van psychische problemen, waardoor de ouder het niet georganiseerd krijgt om het kind iets anders mee te geven…”
Er kan dus een hele wereld achter die zak bolletjes schuilgaan. Om daar zicht op te krijgen, is er een specifiek soort contact nodig van de professional met de ouder. Contact met een bepaalde kwaliteit. Dat specifieke contact noemen we ‘samenwerken’.
3. Wat is samenwerken?
Met samenwerken bedoelen we dat je als professional contact met de ouder hebt van mens tot mens. Warm, empathisch contact, waarin ruimte ontstaat om de opvattingen en waarden van de ouder te verkennen. Waarin je je een beeld kan vormen van de hoop en zorg van de ouder voor het kind en van de opvoedomstandigheden.
4. Vijf redenen waarom samenwerken belangrijk is
Waarom is dat samenwerken met de ouder nu zo belangrijk? Ik ga vijf redenen daarvoor met je langslopen.
4.1 Reden 1: Je leert de echte werkelijkheid van het kind kennen
Ten eerste, en die bleek ook net uit die casus met die witte ongesmeerde bolletjes: samenwerken met ouders helpt je om de echte werkelijkheid van het kind te leren kennen, waardoor je het kind beter kunt begrijpen en beter aan kunt sluiten bij de behoeften van het kind.
Een mooi voorbeeld hiervan vond ik in mijn brievenstudie. Een leerkracht schrijft dat ze worstelt met een leerling die zich niet zelf kan aankleden bij de gymles. Hij hannest tijden met z’n T-shirt, is weer eens een sok kwijt, hij trekt zelfs een keer de broek van een ander kind aan, met alle chaos van dien. De leerkracht heeft de moeder al vaker hierover gesproken en dat verliep steeds ruzieachtig.
En deze keer denkt ze: ik ga het anders aanpakken. En ze zegt tegen de moeder: “Ik weet het niet meer, kun je me helpen?” En dan zegt de moeder: “Ik weet het zelf ook niet. Ik zet elke keer de wekker vroeger, om nog op tijd op school te komen.” Nu ze dit van elkaar weten, kunnen ze overleggen hoe ze samen het jongetje kunnen begeleiden.
4.2 Reden 2: Samenwerken verbindt de wereld van thuis aan de wereld van school
Ten tweede is samenwerken van belang, omdat samenwerken de wereld van thuis aan de wereld van school verbindt.
Een Deense onderzoeker vroeg aan Turkse leerlingen in het Deense onderwijssysteem hoe zij het heen en weer tussen thuis en school al die jaren hadden ervaren. Het bleek dat wanneer er geen contact was tussen thuis en school, het kind een moeilijke tijd op school had gehad. Dan moest het kind dus zelf dingen zeggen zoals “ik mag niet meedoen met de zwemles, want dat mag niet van mijn geloof”. Kinderen voelden zich dan zo in een uitzonderingspositie zitten, dat ze zich gingen terugtrekken van hun klasgenoten en terugkeken op een nare basisschooltijd.
Er waren ook kinderen in dat onderzoek, die de overgang van huis naar school en van school naar huis heel goed konden maken, ondanks die grote verschillen. En waar zat hem dat nou in? Dat er kennis over en weer was van de verschillen en dat er met waardering over elkaar gesproken werd.
En het interessante is, wat blijkt uit dat onderzoek, dat het helemaal niet nodig was dat school en ouder het eens waren. Waar het om gaat, is dat je als professional je wilt verdiepen in de wereld van het kind en daar met waardering over spreekt.
4.3 Reden 3: De leerling voelt zich gewaardeerd
Over die waardering gaat de derde reden waarom het belangrijk is om met ouders samen te werken. De waarderende houding naar de ouder maakt namelijk dat de leerling zich gewaardeerd voelt.
Kinderen zijn loyaal aan hun ouders. Het kind en de ouder zijn krachtig met elkaar verbonden. Dat is een natuurlijk gegeven, want het kind is van de ouder afhankelijk om te kunnen overleven, zo primair is hun band.
Als jij met waardering spreekt over de ouder, dan voelt de leerling zich gewaardeerd en kan hij zich ontspannen in het contact met jou. En andersom geldt ook: als jij de ouder afwijst en van de ouder weg beweegt, dan wijs je automatisch ook een stuk van de leerling af en vergroot je de afstand tussen jou en de leerling.
Even een voorbeeld. Stel, je ziet een ouder tegen de schoolafspraken in op de stoep voor de school parkeren om zijn kind even snel af te zetten. En jij gebaart van “Zo doen we dat hier niet hè”. Dan is jouw reactie wel te begrijpen, maar het kan goed zijn dat het kind zich daardoor afgewezen voelt. En spanning voelt tussen thuis en school. Hoe anders is dat als je op zo’n moment het kind op de gebruikelijke manier begroet en de ouder op een ander moment wel even aanspreekt.
4.4 Reden 4: Je geeft kinderen voorbeelden van goed samenleven
Interessant is dat dit soort momenten van interactie tussen jou en de ouder leerlingen veel leren over hoe je met elkaar omgaat als er sprake is van verschillen. Dat is meteen de vierde reden waarom samenwerken met ouders belangrijk is: jouw interactie met ouders geeft kinderen belangrijke voorbeelden van goed samenleven.
Als de leerling merkt dat jij je waarderend opstelt naar de ouder, respectvol over de ouder spreekt, ook als je wel eens van mening verschilt, dan leren leerlingen van jouw voorbeeldgedrag hoe ze met diversiteit kunnen omgaan. Heel interessant, in het kader van burgerschapsonderwijs. Want kinderen blijken vooral te leren over goed burgerschap van wat ze zien aan voorbeeldgedrag van volwassenen.
4.5 Reden 5: Je verlaagt de drempel voor ouders
Ten slotte, maar zeker net zo belangrijk als alle andere, is samenwerken — warm, open, waarderend contact van de professional naar de ouder — van belang, omdat het de drempel kan verlagen voor ouders om bij jou aan te kloppen. Dan hoeven ouders niet lang te blijven rondlopen met iets. Dan schieten ze je makkelijker even aan als er iets te vertellen of vragen is over het kind.
Twee Canadese onderzoekers (Bergeron & Deslandes, 2011) vroegen aan ouders die kennis maakten met de leerkracht van hun vierjarige kind, wat zij belangrijk vonden in dat eerste contact. Deze ouders hadden het vooral over de warme, vriendelijke houding van de leerkracht. Ze gaven aan dat zij het vooral heel belangrijk vonden dat de leerkracht hen warm begroette, aardig was en het gevoel gaf dat ze welkom waren. Uitleg over schoolregels en hoe alles in zijn werk gaat, prima allemaal, maar voor de ouders was de vriendelijke glimlach van de leerkracht veel belangrijker.
En waarom? Daarover zeiden de ouders twee dingen:
- Als de leerkracht zo vriendelijk is naar mij, is ze waarschijnlijk ook zo lief in de omgang met hun kind.
- Als er iets is, dan durf ik naar deze leerkracht toe te gaan.
5. Hoe nu verder?
In het volgende artikel neem ik je mee in wat professionals nu eigenlijk doen die het lukt om zo’n samenwerking met ouders tot stand te brengen.
Wil je meer weten over mijn onderzoek en samenwerken met ouders? Kijk dan op de pagina ‘Samen met ouders’ van de Marnix Academie.
Op zoek naar praktische kennis over onderwijs en een betrokken groep collega’s om samen mee te leren?
“Al je vragen over onderwijs, leren en lesgeven snel en op een plek beantwoord door collega’s en andere experts”
Heb je vanuit je expertise of ervaring aanvullingen op het artikel? Deze input is altijd welkom! Stuur dan een mail naar bastenberg@eenmeesterinleren.nl.