Wie is de Ouder? Vijf Kenmerken die je Moet Kennen
Auteurs: Mirjam Stroetinga en Basten Berg
Gepubliceerd: 6 april 2026
Heb je een foutje gevonden of mis je informatie? Stuur dan een mail naar bastenberg@eenmeesterinleren.nl en help zo mee om het onderwijs te verbeteren.
Inhoudsopgave
Deze video is gewoon vrij te gebruiken! Link wel even naar https://eenmeesterinleren.nl/wie-is-de-ouder/
1. Inleiding
In het vorige artikel hebben we de spelers en de context van samenwerken met ouders aan je voorgesteld. In dit artikel zoomen we in op één van die spelers: de ouder. We ontrafelen vijf kenmerken van ouders die invloed hebben op de samenwerking met jou als professional.
2. De vijf kenmerken van ouders
2.1 Kenmerk 1: Ouders zijn zelf kind geweest
Ten eerste: ouders zijn zelf kind geweest. Ze hebben dus eigen ervaringen met leren, school en leraren. Nu kunnen dat hele ontspannen beelden zijn, maar dat kan ook anders liggen.
Misschien is de ouder vroeger zelf gepest. Als er dan iets speelt van plagen of sociale spanning rondom het eigen kind, dan kan dat bij de ouder hard binnenkomen. Misschien had de ouder zelf moeite met leren en is hij nu onzeker of het zijn kind gaat lukken. Of misschien komt de ouder uit een ander land, waar het onderwijssysteem autoritair is, waardoor de ouder het onwennig vindt om een open gesprek te voeren met een leraar.
Zulke dingen kunnen dus op de achtergrond allemaal meespelen op het moment dat je een gesprek hebt met een ouder.
2.2 Kenmerk 2: Ouderschap is ingrijpend
Ten tweede: ouderschap is ingrijpend. Ouders zijn verantwoordelijk voor het kind. Voor mensen die net ouders geworden zijn, staat de wereld op de kop. Er wordt een piepklein mensje geboren en dat is helemaal van jou afhankelijk. En dat bedoel ik letterlijk, want als jij als ouder een dag vergeet om je kindje drinken te geven of als jij het laat vallen als je van de trap loopt, dan is het echt goed mis.
Ouder zijn betekent een levensgrote verantwoordelijkheid. Die verantwoordelijkheid verandert door het leven heen wel. Eerst gaat het echt om het in leven houden, later kan het kind natuurlijk steeds meer zelf. Maar voor de basisschoolleeftijd geldt dat de verantwoordelijkheid van de ouder groot is. En dat is een verantwoordelijkheid die alle ouders voelen. En ook formeel dragen.
In haar Ouderschapstheorie zegt Alice van der Pas: “Het is goed je te bedenken, dat je als professional maar éven aanschuift in het leven van het kind, terwijl ouders voor altijd de ouders zijn. Zij kennen het kind daarom het langst en het ‘breedst.'”
2.3 Kenmerk 3: Diepe verbondenheid van ouders met hun kind
Dan komen we bij het derde kenmerk: de diepe verbondenheid van ouders met hun kind. Het kind is een dierbaar kind. Een moeder zei het treffend: “Toen mijn zoon geboren werd, werd mijn grootste liefde geboren, maar ook mijn grootste angst.” Want ja, blijft het kind wel gezond, krijgt hij vriendjes, zal hij zijn weg vinden in het leven? Dat kind is omgeven door emotie.
Ik weet dat zelf ook nog wel. Toen ik mijn kindje voor het eerst naar het kinderdagverblijf moest brengen en dat hele lieve pakketje uit handen moest geven aan eigenlijk een wildvreemde pedagogisch medewerker, vond ik dat echt niet makkelijk. Dus… ik had thuis een A4 vol geschreven over mijn kind: hoe laat ze altijd sliep en hoe lang, hoeveel ze dronk, dat ze een boertje moest laten na het drinken. Nou, de medewerker las dat en moest erg lachen: dit is wel een héél bijzonder meisje, zeg, dat ze een boertje moet laten. Grappig natuurlijk, maar voor mij voelde het goed dat ik dat briefje geschreven had, want zo had ik haar goed overgedragen.
Hierover gaat ook het vierde kenmerk van de ouder, maar eerst nog even dit: omdat ouders zo hecht verbonden zijn aan hun kind, kunnen ze diepe emoties ervaren en uiten als het om hun kind gaat. Voor jou als professional kan dat soms overweldigend zijn en dan is het een kunst om dit te verdragen. In het artikel over wie jij bent als professional gaan we hier dieper op in en geven we handvatten voor hoe je hiermee om kunt gaan.
2.4 Kenmerk 4: Ouders delen graag informatie over hun kind
Het vierde kenmerk van ouders: ouders delen graag informatie over het kind. Ze werken graag met je samen.
Ik hoor leraren wel eens zuchten. Aan het begin van het nieuwe schooljaar sta je op het plein je leerlingen te verwelkomen en dan komen de ouders: ja, hij is een beetje moe, hij kon niet zo goed slapen vannacht. Of: in de vakantie hebben we dit en dit meegemaakt, misschien vertelt hij er wel over in de kring, dan weet je dat. Of: ze vindt het wel een beetje spannend hoor, een nieuwe klas, misschien kun je even extra op haar letten… En dat dan keer dertig… dan denk je misschien “nou nou, poeh poeh”.
Maar je kunt het ook anders zien: een ouder die dit deelt is een betrokken ouder. Dat is een ouder die de overdracht graag goed wil doen. Dan voel je je een goede ouder, als je je kind zorgvuldig hebt overgedragen. Hoe mooi is het dan dat jij als professional daar waardering voor kunt opbrengen. Zeg gerust: “Dank je wel, ik zal er rekening mee proberen te houden.” En ouders snappen heus wel dat jij het niet allemaal meteen kunt onthouden van 30 leerlingen.
Grappig is dat we ook uit onderzoek weten dat ouders graag delen over hun kind. Onderzoekers vroegen moeders een brief te schrijven aan de toekomstige leerkracht van hun kindje dat binnenkort vier zou worden. Die moeders gingen helemaal los. Ze schreven A4’tje na A4’tje vol. Over hoe leuk en lief en bijzonder hun kind was, wat het al kon, waar het plezier in had. Maar ook over wat er minder goed ging, waar ze zich zorgen over maakten en zelfs over de omstandigheden thuis. Als er financiële problemen waren bijvoorbeeld, of andere spanningen.
Ouders vinden het fijn als je hun kennis over het kind benut!
2.5 Kenmerk 5: Ouders zwijgen lang als er iets aan de hand is
En dan, het vijfde kenmerk van ouders. Ouders hebben de neiging om lang te zwijgen als er iets aan de hand is op school.
Het kind komt huilend thuis en de ouder denkt: oeh, nu moet ik eigenlijk even naar school bellen, maar kijk het nog maar even aan… Dan komt het kind nog een keer huilend uit school en nog eens en nog eens. En dán komt er een moment dat de ouder voelt: nu móet ik naar school. En die láádt zich op en die kómt dan bij jou. Nou, dan is het handig om te weten dat dit waarschijnlijk een hele aanloop heeft gehad.
Onderzoekers ontdekten dat ouders om twee redenen geneigd zijn om zo lang te zwijgen:
- Ten eerste omdat ze loyaal zijn aan de school: ze hebben nu eenmaal voor deze school gekozen en ze willen graag laten zien dat ze er vertrouwen in hebben.
- Ten tweede omdat ze bang zijn wat hun kritiek zal doen met het beeld dat de leraar heeft van hun kind.
En daarin zie je meteen dat ouders kwetsbaar zijn in hun kind. Dat is ook iets om te onthouden!
3. Hoe nu verder?
Tot zover de kenmerken van de ouder. Niet alleen ouders, maar ook professionals hebben specifieke kenmerken die invloed hebben op de samenwerking. In het volgende artikel gaan we er vijf ontrafelen.
Wil je graag de literatuur lezen die bij dit artikel hoort? Kijk dan naar de ouderschapstheorie van Alice van der Pas en het artikel “Look! Listen! Learn!” van McKenna en Millen. Wil je meer weten over mijn onderzoek en samenwerken met ouders? Kijk dan op de pagina ‘Samen met ouders’ van de Marnix Academie.
Op zoek naar praktische kennis over onderwijs en een betrokken groep collega’s om samen mee te leren?
“Al je vragen over onderwijs, leren en lesgeven snel en op een plek beantwoord door collega’s en andere experts”
Heb je vanuit je expertise of ervaring aanvullingen op het artikel? Deze input is altijd welkom! Stuur dan een mail naar bastenberg@eenmeesterinleren.nl.