De zorgpiramide van Den Dulk en Janssens: zes niveaus van zorg

Auteur: Basten Berg
Gepubliceerd: 25 juli 2026
Redacteur: Gezocht
Wil je dit artikel redigeren? Dat kan! Heb je een foutje gevonden of mis je informatie? Stuur dan een mail naar bastenberg@eenmeesterinleren.nl en help zo mee om het onderwijs te verbeteren.

Inhoudsopgave

  1. Wat is de zorgpiramide?
  2. De zes niveaus van zorg
  3. Hoe gebruik je de zorgpiramide?
  4. Zo pak je het aan in de klas
  5. Samenvatting

Welkom op het platform eenmeesterinleren.nl, dé plek voor leraren die zich willen blijven ontwikkelen. In dit artikel lees je wat de zorgpiramide van Den Dulk en Janssens is, welke zes niveaus van ondersteuning het model onderscheidt en hoe je het gebruikt om de juiste zorg voor je leerlingen te kiezen.

Deze video is gewoon vrij te gebruiken! Link wel even naar deze pagina.

Na het lezen van dit artikel kun je de niveaus van de zorgpiramide toelichten en inzetten om passende interventies en ondersteuning voor je leerlingen te kiezen.

Ik ben Basten, oud-docent biologie en onderwijskundige met bijna twintig jaar ervaring in het onderwijs. Eerst als vmbo-docent in projectgestuurd onderwijs en probleemklassen, later als lerarenopleider in het hbo, waar ik meer dan 2000 docenten begeleidde bij hun start voor de klas.

Op de community voor leraren staat een gratis cursus met alle video’s over passend onderwijs en SEN. Je vindt er meer bruikbare theorie én een groep gelijkgestemde collega’s om samen mee te leren.

Neem een kijkje in de community!

Wat is de zorgpiramide?

De zorgpiramide is een hiërarchisch model met zes niveaus dat laat zien hoe je zorg en ondersteuning voor leerlingen kunt organiseren, van de meest algemene hulp tot de meest gespecialiseerde. Cor den Dulk en Michiel Janssens beschreven het model in hun boek Inleiding in zorgverbreding en orthopedagogiek. Het wordt veel gebruikt in het onderwijs en de jeugdzorg om interventies voor leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte te structureren.

De zes niveaus van zorg

De zes niveaus lopen op in intensiteit. Bij elk volgend niveau wordt de ondersteuning specialistischer:

  1. Basisondersteuning in de klas. De leerling krijgt extra hulp direct in de klas van de reguliere docent.
  2. Ondersteuning door docent en specialist. De reguliere docent werkt samen met een gespecialiseerde docent voor een gerichtere aanpak.
  3. Extra hulp van de remedial teacher in de klas. De leerling volgt het gewone programma, maar krijgt voor bepaalde onderdelen hulp van de remedial teacher.
  4. Specifieke hulp buiten de klas. Voor enkele onderdelen krijgt de leerling intensievere, gespecialiseerde hulp buiten de klas.
  5. Onderwijs in een hulpklas. De leerling volgt het onderwijs grotendeels in een speciaal ingerichte hulpklas binnen de reguliere school.
  6. Onderwijs op scholen voor speciaal onderwijs. Voor de meest complexe behoeften: volledig gespecialiseerd onderwijs.
De zorgpiramide van Den Dulk en Janssens met zes oplopende niveaus van ondersteuning, van basishulp in de klas tot speciaal onderwijs.
De zes niveaus van de zorgpiramide van Den Dulk en Janssens. Deze afbeelding is vrij te gebruiken; link wel even naar deze pagina.

Hoe gebruik je de zorgpiramide?

De zorgpiramide biedt een gestructureerde aanpak waarin de intensiteit van de interventie meegroeit met de behoefte van de leerling. Belangrijk bij het gebruik: neem flexibiliteit, maatwerk en de mogelijkheden van de leerling als uitgangspunt, niet de beperkingen. Dat sluit aan bij de bredere gedachte van passend onderwijs. In de praktijk is deze zorg vaak georganiseerd via het Zorg- en Adviesteam (ZAT), dat bepaalt welke ondersteuning een leerling nodig heeft.

Zo pak je het aan in de klas

Denk bij ondersteuning in niveaus, en begin zo licht mogelijk:

  • Start op het laagste passende niveau: kijk eerst wat je zelf in de klas kunt bieden.
  • Schaal pas op als de hulp onvoldoende blijkt, en leg dat vast in een handelingsplan.
  • Betrek op tijd de zorgcoördinator of het ZAT bij een volgende stap.
  • Blijf de mogelijkheden van de leerling centraal stellen, ook op de hogere niveaus.

Voorbeeld uit de klas: Sanne blijft ondanks extra uitleg worstelen met spelling. Je begint op niveau 1 met gerichte hulp in de klas. Als dat te weinig oplevert, schakel je (niveau 3) de remedial teacher in voor een korte, wekelijkse oefenreeks. Je legt de doelen en evaluatie vast in een handelingsplan en bespreekt met de zorgcoördinator of verdere ondersteuning nodig is.

Samenvatting

De zorgpiramide van Den Dulk en Janssens is een hiërarchisch model met zes oplopende niveaus van ondersteuning, van basishulp in de klas tot volledig gespecialiseerd onderwijs. Het helpt je om de juiste interventie te kiezen: zo licht mogelijk beginnen en pas opschalen als het nodig is, met flexibiliteit, maatwerk en de mogelijkheden van de leerling als uitgangspunt. In de praktijk verloopt die zorg vaak via het ZAT en leg je afspraken vast in een handelingsplan.

Op zoek naar praktische kennis over onderwijs en
een betrokken groep collega’s om samen mee te leren?

NEEM EEN KIJKJE IN DE COMMUNITY

“Al je vragen over onderwijs, leren en lesgeven snel beantwoord door
collega’s en andere experts”

Lees ook

Bekijk ook de volledige Kennisbank A-Z met alle onderwerpen over leren en lesgeven.

Bronnen

  • Den Dulk, C. & Janssens, M. Inleiding in zorgverbreding en orthopedagogiek.
  • Rijksoverheid. Onderwerp: passend onderwijs. rijksoverheid.nl.

‘Heb je vanuit je expertise of ervaring een waardevolle aanvulling? Mail dan naar bastenberg@eenmeesterinleren.nl en denk mee over de doorontwikkeling van dit artikel.’