Meertaligheid in de klas: thuistalen als krachtbron

Auteur: Cindy Kuiper
Gepubliceerd: [datum invullen bij publicatie]
Redacteur: Basten Berg
Wil je dit artikel redigeren? Dat kan! Heb je een foutje gevonden of mis je informatie? Stuur dan een mail naar bastenberg@eenmeesterinleren.nl en help zo mee om het onderwijs te verbeteren.

Inhoudsopgave

1. Wat is meertaligheid?
2. Waarom is meertaligheid relevant in het onderwijs?
3. Hoe benut je thuistalen in je les?
4. Veelgestelde vragen over thuistalen
5. Met wie? Afspraken en taalbeleid
6. Samenvatting

Welkom op het platform eenmeesterinleren.nl. Dit is deel 9 van de reeks over taalgericht vakonderwijs, geschreven door gastauteur Cindy Kuiper. Je hoort steeds vaker dat het zinvol kan zijn om de thuistalen van leerlingen te benutten in het onderwijs. Maar waarom eigenlijk, en hoe dan? Dit artikel gaat over meertaligheid en de rol die thuistalen als vorm van taalsteun kunnen spelen.

Deze video is gewoon vrij te gebruiken! Link wel even naar deze pagina.

Mijn naam is Cindy Kuiper. Ik ben associate lector Meertaligheid en Onderwijs aan de Hogeschool Utrecht en aangesloten bij het Platform Taalgericht Vakonderwijs. Meer over mijn werk vind je op mijn LinkedIn-pagina.

Na het lezen van dit artikel weet je wat meertaligheid is, waarom het benutten van thuistalen zinvol kan zijn, hoe je dat als leraar doet en wat het van een schoolteam vraagt. Dit deel sluit aan op de pijler taalsteun en op het taalbeleid.

Wat is meertaligheid?

Veel leerlingen zijn meertalig: ze brengen verschillende talen de klas in, van expatkinderen die thuis Engels of Spaans spreken tot nieuwkomers die jarenlang onderwijs in het Arabisch volgden. Volgens Van den Branden is iemand meertalig als hij de competentie heeft om meer dan een taal te begrijpen en te produceren (op verschillende niveaus, dus niet alle talen hoeven even sterk te zijn), of als hij van meer talen geregeld gebruikmaakt. Een vaste omschrijving van de meertalige leerling bestaat dus niet: elke leerling heeft een eigen meertaligheid.

Waarom is meertaligheid relevant in het onderwijs?

Lang dachten we dat het leren van de ene taal de andere in de weg zit, maar uit onderzoek weten we dat het anders werkt: we putten allemaal uit een gedeeld kennisreservoir. Hoort de ene leerling het woord fruit, dan denkt die aan appels en peren, de ander aan rambutans en durians. Talen versterken elkaar en dragen samen bij aan dat reservoir. Thuistalen bewust benutten bij het vakinhoudelijk leren, ook wel functioneel meertalig werken genoemd, past goed bij de drie pijlers: gebruik ze om voorkennis te activeren (context), in een werkvorm als denken-delen-uitwisselen (interactie) of in een meertalige woordenlijst (taalsteun).

Bovendien draagt het erkennen van iemands hele taalrepertoire bij aan welbevinden en sense of belonging. Je voelt je meer welkom en gezien als alle talen er mogen zijn, want taal is onderdeel van je identiteit. En dat motiveert een actieve leerhouding.

Hoe benut je thuistalen in je les?

Een eerste stap is de thuistalen van je leerlingen (en van je collega’s) in kaart brengen. Laat leerlingen bijvoorbeeld een taalportret of taalpaspoort maken: welke talen neem je mee, wanneer gebruik je welke, en hoe voelt elke taal? Dat levert mooie gesprekken op. Daarnaast kun je in elke vakles thuistalen inzetten:

• Wiskunde: laat leerlingen eerst in hun thuistaal opschrijven hoe je een grafiek afleest en dat daarna naar het Nederlands vertalen.
• Geschiedenis: maak meertalige denkduo’s waarin leerlingen uitwisselen wat migratie voor mensen betekent.
• Aardrijkskunde: laat een meertalige woordenlijst maken van begrippen als irrigatie en droogte, als taalsteun.

Veelgestelde vragen over thuistalen

Moet je alle thuistalen zelf beheersen? Nee. Laat leerlingen vanuit hun thuistaal de vertaalslag naar het Nederlands maken, met hulp van anderen of van AI, en blijf zo goed aangehaakt. Maak wel afspraken over wanneer thuistalen wel of niet worden gebruikt, bijvoorbeeld wel bij groepswerk en individuele voorbereiding, en niet bij klassikale besprekingen. Gaat dit ten koste van het Nederlands? Onderzoek laat zien van niet: de thuistaal kan juist een opstap zijn naar het leren in de vakken en van het Nederlands.

Met wie? Afspraken en taalbeleid

Het benutten van thuistalen vraagt om afspraken binnen de school: hoe pakken we dit aan, wie heeft welke rol, en wat spreken we af met ouders en leerlingen? Leg die afspraken vast in het taalbeleid van je school, zoals ook de Onderwijsraad adviseert. Meer achtergrond vind je in het dossier meertaligheid op Onderwijskennis.

Samenvatting

Veel leerlingen zijn meertalig, elk met een eigen profiel. Talen zitten elkaar niet in de weg, maar putten uit een gedeeld kennisreservoir en versterken elkaar. Door thuistalen bewust in te zetten bij het vakinhoudelijk leren, bied je taalsteun en erken je de identiteit van leerlingen, wat hun welbevinden en motivatie versterkt. Je hoeft niet alle talen zelf te beheersen; maak afspraken over het gebruik en leg die vast in het taalbeleid. Zie meertaligheid als krachtbron en ga op ontdekkingstocht in de talen van je klas. Hiermee is de reeks over taalgericht vakonderwijs compleet.

Lees ook

• Taalbeleid op school (deel 8)
• Pijler taalsteun (deel 7)
• Bekijk de volledige Kennisbank A-Z met alle onderwerpen over leren en lesgeven.

Interne links naar nog niet gepubliceerde delen van deze reeks werken pas na publicatie.

Bronnen

• Hajer, M. & Meestringa, T. (2026). Handboek taalgericht vakonderwijs (5e editie). Amsterdam: Boom.
• Van den Branden, K. (2010). Handboek taalbeleid basisonderwijs. Leuven: Acco.
• Cummins, J. (1981). Bilingualism and minority-language children. OISE Press.
• Onderwijsraad (2025). Talige diversiteit benutten.
• Platform Taalgericht Vakonderwijs. taalgerichtvakonderwijs.org

Deze video’s en artikelen zijn ontwikkeld door opleiders vanuit het Platform Taalgericht Vakonderwijs: Ankie Bakker en Roeland Harms (Hogeschool Arnhem Nijmegen), Mirjam de Bruijne (Hogeschool Rotterdam), Cindy Kuiper (Hogeschool Utrecht) en Maaike Hajer. Advies en technische realisatie: Basten Berg, meesterinleren.nl.