UI-model van Korthagen: waarom de gekste collegas het vaak goed doen voor de klas!

Auteur: Basten Berg
Gepubliceerd: 8/feb/2026
Redacteur: Gezocht
Wil je dit artikel redigeren? Dat kan! Heb je een foutje gevonden of mis je informatie? Stuur dan een mail naar bastenberg@eenmeesterinleren.nl en help zo mee om het onderwijs te verbeteren.

Inhoudsopgave

1. De kracht van congruente docenten
2. Wat is gedragsgerichte en betekenisgerichte reflectie?
3. Wat Zijn Kernkwaliteiten?
4. Wat Is Kernreflectie?
5. Samenvatting

Welkom op het platform eenmeesterinleren.nl. Een plek voor leraren, andere onderwijsprofessionals en iedereen die geïnteresseerd is in het ui-model van Korthagen.

Na het lezen van dit artikel ken je de zeven lagen van het ui-model en weet hoe je deze kunt afpellen om je kernkwaliteiten te ontdekken!

Vanuit mijn achtergrond als leraar biologie, onderwijskundige en lerarenopleider schrijf ik artikelen en maak ik video’s om fundamentele theorieën over onderwijs, leren en lesgeven begrijpelijk aan te bieden.

Op de community voor leraren vind je een overzicht van alle uitgewerkte theorieën, geordend per thema en een groep collega’s om samen mee te leren.

1. De kracht van congruente docenten

Ik heb de vreemdste mensen met nog vreemdere persoonlijkheden geweldige les zien geven. Verwarde professoren, chaotische druktemakers, hoog sensitieve guru’s en extreem geordende controle freaks. Het maakt voor de leerlingen in principe niets uit. Maar wat al deze goede docenten gemeen hadden. Ze kende zichzelf en handelden congruent met zichzelf. Leerlingen voelen dit vaak haarfijn aan! Maar hoe krijg je dit nu voor elkaar als docent?

2. Wat is gedragsgerichte en betekenisgerichte reflectie?

Het onderscheid tussen gedragsgerichte en betekenisgerichte reflectie is hierbij cruciaal. Gedragsgerichte reflectie richt zich op directe oplossingen. Dit biedt vaak kortetermijnoplossingen. Heel handig en vaak ook nodig maar deze vorm van reflectie draagt weinig bij aan langdurige professionele groei. Betekenisgerichte reflectie, daarentegen, gaat dieper in op de persoonlijke overtuigingen en idealen van de leraar, wat leidt tot een meer duurzame ontwikkeling van Kernkwaliteiten.

Deze video is gewoon vrij te gebruiken! Link wel even naar https://eenmeesterinleren.nl/ui-model-van-korthagen/

3. Wat Zijn Kernkwaliteiten? 

Precies deze kernkwaliteiten zijn zijn de fundamentele eigenschappen en vaardigheden die je als leraar onderscheiden. Ze vormen de basis van je professionele identiteit en jouw invloed in de onderwijsomgeving. Bekijk voor meer informatie het artikel over het kernkwaliteitenmodel van Ofman. Dat is leuk om te weten, maar nu de uitvoering. 

4. Wat Is Kernreflectie?

Professor Fred ​​Korthagen ontwikkelde een UI-model om betekenisgericht reflectie te ondersteunen en zo via kernreflectie tot de ontwikkeling van kernkwaliteiten te komen. 

Het Ui-model visualiseert de complexe gelaagdheid van een persoonlijkheid, met de lagen van een ui. Elke laag representeert verschillende aspecten van jezelf als leraar. Ik licht de lagen één voor één kort toe.

• Omgeving: “Welke externe factoren beïnvloeden mijn onderwijspraktijk?” Deze laag omvat alles van de interactie met leerlingen tot de bredere maatschappelijke context waarin de school zich bevindt.
• Gedrag: “Hoe reageer ik op mijn werkomgeving?” Dit omvat je reacties en acties in de klas en daarbuiten. Reflecteer bijvoorbeeld op een conflict met een leerling, hoe pakte je de situatie aan en wat had je anders kunnen doen?
• Competenties: “Welke vaardigheden bezit ik en welke zou ik willen ontwikkelen?” Hier kijk je naar je eigen bekwaamheden en leerbehoeften. Ben je goed in conflictmanagement of moet je je vaardigheden verbeteren door de conflicthanteringstijlen nog eens te bekijken?
• Overtuigingen: “In welke onderwijswaarden geloof ik echt?” Dit is de laag waar je pedagogische en didactische overtuigingen onder de loep neemt. Geloof je in de kracht van zelfgestuurd leren of hecht je meer waarde aan gestructureerde lessen?
• Professionele identiteit: “Wie ben ik als leraar?” Deze laag gaat dieper in op hoe je jezelf ziet in je rol. Ben je een mentor, een innovator, of een traditionele docent?
• Betrokkenheid: “Wat drijft mij in mijn werk?” Onderzoek je diepste motivaties en drijfveren. Waarom ben je eigenlijk leraar geworden? en wat wil je bereiken in je carrière?
• Kernkwaliteiten: “Wat zijn mijn unieke kwaliteiten?” Dit is de centrale laag die jouw fundamentele persoonlijke eigenschappen onthult, zoals geduld, integriteit of creativiteit. Deze kwaliteiten kunnen voor jou zo vanzelfsprekend lijken dat je ze zelf vaak over het hoofd ziet.

Ik heb een onderstaande gratis reflectieformulier gemaakt met verschillende niveaus van de UI en bijbehorende vragen om je te helpen om tot kernreflectie te komen. Je vindt het reflectieformulier op de community van een meester in leren (via deze link).

Let op! voor een positief effect in de klas is het kennen van je kernkwaliteiten niet voldoende. Het gaat om de congruentie in je gedrag. De vraag hierbij is hoe brengen deze lagen samen jouw dichter bij je ideale zelf als leraar? Kernreflectie betrekt al deze lagen en zoekt naar harmonie tussen je gedrag, overtuigingen en professionele identiteit. Het herkennen van wrijvingen tussen verschillende lagen en het identificeren van persoonlijke belemmeringen zijn belangrijke stappen in dit proces.

Korthagen ontwikkelde ook een reflectiemodel om vanuit je ervaringen tot kernreflectie te komen en de afstemming tussen je kernkwaliteiten en de andere lagen van de UI te vergroten. Bekijk voor meer informatie ook het artikel over het reflectiemodel van Korthagen. Als je gedrag in alle situaties overeenkomt met de andere niveaus in de UI zul je een enorm verschil merken in je klas.

5. Samenvatting

Kernkwaliteiten zijn de fundamentele eigenschappen en vaardigheden die een leraar definiëren. Ze vormen de basis van je professionele identiteit en invloed in de onderwijsomgeving. Het Ui-model visualiseert de complexe gelaagdheid van een persoonlijkheid, vergelijkbaar met de lagen van een ui. Elke laag representeert verschillende aspecten van jezelf als leraar:

• Omgeving: Deze buitenste laag omvat je interacties met leerlingen, collega’s, en de bredere schoolgemeenschap.
• Gedrag: Hoe reageer je op je omgeving? Welk gedrag vertoon je in verschillende onderwijssituaties?
• Competenties: Welke vaardigheden heb je en welke wil je ontwikkelen?
• Overtuigingen: Wat zijn je onderwijsfilosofieën en hoe beïnvloeden deze je professionele praktijk?
• Professionele identiteit: Wie ben je als leraar? Welke rollen neem je het meest aan?
• Betrokkenheid: Wat drijft je in je werk? Wat is je onderwijsmissie?
• Kernkwaliteiten: De diepste laag bevat je kernkwaliteiten, zoals geduld, eerlijkheid, of humor. Deze kwaliteiten zijn vaak zo vanzelfsprekend voor jou dat ze moeilijk te herkennen zijn.

Let op! voor een positief effect in de klas is het kennen van je kernkwaliteiten niet voldoende. Het gaat om de congruentie in je gedrag. Kernreflectie betrekt al deze lagen en zoekt naar harmonie tussen je gedrag, overtuigingen en professionele identiteit. Het herkennen van wrijvingen tussen verschillende lagen en het identificeren van persoonlijke belemmeringen zijn cruciale stappen in dit proces. Door diepgaande reflectie leer je jouw ware potentieel als leraar te benutten en ontwikkel je een authentiekere benadering van je onderwijstaak.

Een andere manier van systematische reflecteren is de STARR methode. Deze methode wordt ook veel ingezet tijdens sollicitatiegesprekken en verhoogt daarmee de op de baan die je wil. In de dit artikel wordt de STARR methode verder uitgelegd.

‘Heb je vanuit je expertise of ervaring aanvullingen of kritiek op het artikel? Deze input is altijd welkom! Stuur dan een mail naar bastenberg@eenmeesterinleren.nl, zodat we informatie toe kunnen voegen of de fout kunnen herstellen!‘