Het PI Model van Manon de Ruijters

Auteur: Basten Berg
Gepubliceerd: 10/feb/2026
Redacteur: Gezocht
Wil je dit artikel redigeren? Dat kan! Heb je een foutje gevonden of mis je informatie? Stuur dan een mail naar bastenberg@eenmeesterinleren.nl en help zo mee om het onderwijs te verbeteren.

Inhoudsopgave

1. Het PI Model
2. Wat Is de Wij-Kant?
3. Wat is de ik-kant?
4. De tijdsdimensie
5. Samenvatting van het PI Model

Welkom op het platform eenmeesterinleren.nl. Een plek voor leraren, andere onderwijsprofessionals en iedereen die geïnteresseerd is in het PI Model van Manon de Ruijters. Na het lezen van dit artikel ken je de onderdelen van het model, hun betekenis en hoe het model bij kan dragen aan jouw professionele ontwikkeling. 

Vanuit mijn achtergrond als leraar biologie, onderwijskundige en lerarenopleider schrijf ik artikelen en maak ik video’s om fundamentele theorieën over onderwijs, leren en lesgeven begrijpelijk aan te bieden.

Op de community voor leraren vind je een overzicht van alle uitgewerkte theorieën, geordend per thema en een groep collega’s om samen mee te leren.

1. Het PI Model

Manon de Ruijters beschrijft het PI model haar boek ‘je binnenste buiten’ en haar websites www.professioneleidentiteit.nl en www.goodworkcompany.nl. 

Professionele identiteit definieert je unieke zelf in je werk, voelbaar voor anderen maar vaak verborgen voor jezelf. Naarmate de veranderingen toenemen, groeit de noodzaak om te verwoorden waar jouw essentie ligt en wat je niet kunt loslaten zonder jezelf te verliezen. Daarom is het is van belang om je professionele identiteit te onderzoeken en te definiëren. Het Pi model geeft hier hantvatten voor en bestaat uit een ik en een wij kant. Ik ga op beide kanten in en licht daarbij de verschillende onderdelen van het model toe.

Deze video is gewoon vrij te gebruiken! Link wel even naar https://youtu.be/Uy9-KfmvKxQ?si=kuVDsKnA64cvPM0i

2. Wat is de Wij-Kant?

Als eerst bevindt zich, aan de bovenkant van het model, het ‘wij’ deel. Dit is de directe groep collega’s en het bredere collectief van het institutie of de organisatie. Dit kan variëren van een adviesteam tot een intervisiegroep, of van een organisatie tot een beroepsvereniging. 

Het wij deel kent een Institutioneel en professioneel frame. Frames zijn interpretatieschema’s die de complexiteit van de buitenwereld vereenvoudigen door ervaringen en acties betekenis te geven. (Goffman, 1974).

Institutioneel frame

In de buitencirkel spreken we van instituties dit zijn structuren die onze acties beïnvloeden en vormgeven. Deze kunnen bestaan uit harde elementen zoals competentieprofielen, maar ook uit de minder grijpbare verbindingen tussen deze elementen. Bateson noemt dit in zijn model de ruimtes tussen vingers. Bekijk voor meer informatie ook het artikel over batesons niveaus van reflectie. 

Professioneel frame

Het professionele frame betreft de collectieve visie op professioneel handelen binnen een context, gevormd door gemeenschappelijke kennis en gedeelde waarden met directe collega’s. Dit frame varieert tussen verschillende niveaus en groepen, waarbij het krachtigste frame zich vormt rond directe collega’s en specifieke leerling of klassenrelaties.

We hebben de bovenkant van het model nu gehad, deze betekent niets zonder de IK-kant van het model.

3. Wat is de Ik-Kant?

Het Ik deel omvat zowel een persoonlijk als een professioneel deel, waarbij het publieke zelf (de losse buitencirkel) specifieker wordt in relatie met het professionele domein, beïnvloed door de mening van de buitenwereld over de professie. Denk bijvoorbeeld aan leerlingen en ouders. 

Professioneel zelf

Net zoals het professionele domein aan de bovenkant wordt gedefinieerd door het professionele frame, wordt het aan de onderkant weerspiegeld in het professionele zelf. Dit omvat kernkwaliteiten als kennisbasis, praktijktheorieën, en expertisegebiedeen. ik behandel ze weer één voor één.

Kennisbasis

‘Specialistische kennis en ervaring’ impliceert een stevige kennisbasis, bekendheid met belangrijke bronnen en inspiratoren binnen het vakgebied, en een continu streven naar meervoudig denken, leergierigheid, en actiegerichte reflectie.

Praktijktheorie

Praktijktheorie betreft de reflectieve omgang met specialistische kennis, waarbij professionele normen en excellentie centraal staan. Professioneel handelen wordt gevormd door zowel het collectieve frame als persoonlijke theorieën. Het profecioneel handelen wordt aangepast op de situatie.

Expertisegebied

Expertisegebieden zijn persoonlijke specialisaties ontwikkeld uit interesse, die niet alleen bedoeld zijn om leerlingen vooruit helpen, maar ook inzichten toevoegen aan het vakgebied. Dit gebied houdt in dat je je actief bijdraagt en verdiepen binnen je specialisatie.

Persoonlijk zelf

We hebben nu diverse aspecten van het pofecionelezelf belicht. De rest is het persoonlijke zelf, de uitgebreide buitencirkel van het model. De grenzen tussen persoonlijk en professioneel zelf zijn niet strikt; ze dienen enkel om te differentiëren en zo meerdere dimensies te verkennen, Zoals het materieel, spiritueel, en sociaal zelf (James, 200). Ik behandel ze alle drie.

Het materiële zelf

Het materiële zelf omvat alles wat je ‘mijn’ noemt, zoals betrokkenheid, verantwoordelijkheid en eigenaarschap. Deze elementen duiden op je bereidheid om bij te dragen en te reageren op behoeften. Afhankelijk van je rol, verschilt de focus van eigenaarschap, zoals een docent met ‘mijn klas’ of een adviseur met ‘mijn specialisme’. Dit aspect definieert je professionele grenzen en identiteit.

Het sociale zelf

Het sociale zelf betreft je lidmaatschappen en hoe je je verhoudt tot anderen. Erkenning en sociale interacties zijn cruciaal en vormen je identiteit. Het gaat niet alleen om de formele aspecten van je lidmaatschappen, maar ook hoe je sociaal handelt binnen deze kaders. Je kunt bijvoorbeeld lid zijn van de voedbalclub, maar doe je ook vrijwilligerswerk zoals bardiensten voor de club?

Het spirituele zelf

Het spirituele zelf is gericht op wat je drijft, zoals talenten en levenshouding. Hierin zijn drijfveren zijn essentieel: zelfrealisatie, inhoudelijke nieuwsgierigheid en maatschappelijke bijdrage. Hierbij fungeert je ethiek als je moreel kompas.

4. De tijdsdimensie

Het model begint nu aardig vorm te krijgen. Het laatste, maar zeker net zo belangrijke aspect is de rol van tijd en daaraan verbonden het leren en ontwikkelen. 

Deze tijdsdimensie is vooral gericht op het voortdurend leren en ontwikkelen dat van professionals wordt verwacht. Het worden van professional is één ding; een professional blijven is iets anders. In het heden is het leren van ervaringen cruciaal voor de ontwikkeling van een professionele identiteit, zoals benadrukt door Finlay (2008) en Schön (1983). Het verleden speelt ook een belangrijke rol, waarbij persoonlijke hoogte- en dieptepunten, en de reflectie hierop, fundamenteel zijn voor het begrijpen van de professionele identiteit, zoals Ross & Buehler (2004) en Wakslak et al. (2008) aangeven. Toekomstbeelden, inclusief ambities en realisatieplannen, beïnvloeden vervolgens gedrag en besluitvorming, zoals Karniol & Ross (1996) beschrijven.

In deze ontwikkeling speelt de initiële opleiding een steeds minder grote rol. Waar een gedegen en langdurende beroepsuitoefening kan leiden tot professionaliteit, ook zonder vooropleiding. Staat een gedegen wetenschappelijke opleiding niet garant voor het hebben van een professionele identiteit. Daar zul je je als professional voor moeten inspannen. 

Mijn oude stagebegeleider zij vaak. Nu moet je want je wil een diploma, straks moet je alleen als je een professional wil blijven.

5. Samenvatting van het PI Model

Het Pi model van manon de ruiter het model is een hantvat voor het ontwikkelen van je professionele identiteit. Dit zijn je unieke kenmerken in je werk benadrukt. Ze zijn vaak sterk voelbaar voor anderen maar onzichtbaar voor jezelf. Het Pi model benadrukt het belang van het expliciteren van je kernwaarden, vooral als reactie op constante veranderingen en ontwikkelingen in je werkomgeving.Ik behandel de onderdelen van het model één voor één. 

De Wij-Kant:

• Institutioneel en Professioneel Frame: Aan de bovenkant van het model, de ‘wij’-kant, omvat de directe collega’s en de bredere organisatorische of institutionele context. Frames binnen deze context helpen complexiteit te reduceren en geven betekenis aan ervaringen.
• Institutioneel Frame: Dit frame omvat de structuren en systemen binnen organisaties die het handelen van mensen beïnvloeden, waarbij formele aspecten zoals competentieprofielen en informele verbanden tussen deze elementen belangrijk zijn.
• Professioneel Frame: Dit vertegenwoordigt een collectieve visie op professioneel handelen, bepaald door gedeelde kennis en waarden van directe collega’s en aangepast aan specifieke leerlingrelaties.

De Ik-Kant:

• Professioneel Zelf: Reflecteert hoe het professionele domein zich persoonlijk manifesteert via kernkwaliteiten zoals kennisbasis, praktijktheorieën en expertisegebied.
  • Kennisbasis: Impliceert een grondige kennis van het vakgebied, belangrijke bronnen, en een continu streven naar leergierigheid en reflectie.
  • Praktijktheorie: Betreft de reflectieve toepassing van gespecialiseerde kennis, waarbij professionele normen en excellentie sturend zijn.
  • Expertisegebied: Persoonlijke specialisaties die bijdragen aan leerlingontwikkeling en vakgebied, steeds verder ontwikkeld door actieve betrokkenheid en creatie.
• Persoonlijk Zelf: De bredere buitencirkel die de materiële, sociale, en spirituele aspecten van identiteit omvat:
  • Materieel Zelf: Gaat over persoonlijke betrokkenheid, verantwoordelijkheid en eigenaarschap, afhankelijk van de rol.
  • Sociaal Zelf: Betreft de sociale interacties en lidmaatschappen die bepalen hoe men wordt gezien en erkend door anderen.
  • Spiritueel Zelf: Richt zich op innerlijke drijfveren zoals zelfrealisatie, nieuwsgierigheid en maatschappelijke bijdrage, gestuurd door persoonlijke ethiek.

Tijdsdimensie:

• Benadrukt het voortdurend leren en ontwikkelen vereist in het professionele traject. Professioneel blijven vereist een actieve houding ten opzichte van leren van ervaringen, reflecteren op persoonlijke en professionele hoogte- en dieptepunten, en het nastreven van toekomstige ambities.

Een andere manier om je eigen overtuigingen als de leraar boven water te krijgen is het model de Leraar In de Spiegel van Trouw & Beukering. het model kent 12 stappen die je overtuigingen als leraren bloot legt. Lees het artikel over de Leraar In de Spiegel via de link.

‘Heb je vanuit je expertise of ervaring aanvullingen of kritiek op het artikel? Deze input is altijd welkom! Stuur dan een mail naar bastenberg@eenmeesterinleren.nl, zodat we informatie toe kunnen voegen of de fout kunnen herstellen!‘